دوره 3، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1399 )                   جلد 3 شماره 1 صفحات 54-63 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


کارشناس، پژوهشکدۀ زبان‌شناسی، کتیبه‌ها و متون، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ، nafiseh.nzr@gmail.com
چکیده:   (948 مشاهده)
سنگ محراب‌ها در حقیقت محراب‌نماهای کوچکی هستند که در صنعت سنگ‌تراشی اواخر قرن پنجم و ششم، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. نقوش و خطوط محراب‌های بزرگ این دوره‌ها در ابعادی کوچک‌تر و ظریف‌تر در این سنگ محراب‌ها جلوه‌گر شده و به همین خاطر از اهمیت به‌سزایی برخوردارند. در دوره سلجوقی این سنگ محراب‌ها آن‌چنان اهمیت یافتند که بسیاری از سنگ‌تراشان سنگ قبور این دوره، به نقوش محرابی آنها تمایل یافته و سنگ‌قبرهای بسیار زیبایی ساخته و پرداختند که تعدادی از آنها امروزه زینت‌بخش پاره‌ای از موزه‌ها هستند. سنگ محراب‌های مسجدجامع عتیق، از نظر فرم، ابعاد و تز‌یینات با هم تفاوت دارند. سنگ محراب خدای‌خانه در زمرۀ سنگ محراب‌های مسجد فرط و متعلق به اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم است و سنگ محراب منتقل‌‌شده به مسجد وکیل از لحاظ خطوط کوفی و نوع تزیین به قرن ششم تعلق دارد. تزیینات و خطوط سنگ محراب انتقالی به موزۀ سنگ هفت‌تنان، انتساب آن را به قرن هشتم مسجل می‌سازد. از محل استقرار این سنگ محراب‌ها در گذشته اطلاعی در دست نیست ولی با توجه به نوسازی سه محراب مسجد در شبستان‌های جنوب غربی، جنوب شرقی و شبستان شمال شرقی در سده اخیر، محتمل است به این سه شبستان تعلق داشته باشند.
متن کامل [PDF 2448 kb]   (344 دریافت)    
سنگ محراب مسجدجامع عتیق منتقل‌شده به موزۀ هفت‌تنان (مأخذ: نگارنده
تصویر 9. سنگ محراب مسجدجامع عتیق منتقل‌شده به موزۀ هفت‌تنان (مأخذ: نگارنده).

 

نوع مطالعه: پژوهشی | موضوع مقاله: اموال فرهنگی
دریافت: 1398/3/31 | پذیرش: 1398/5/20 | انتشار: 1399/1/10