fa پژوهشی در سه سنگ محراب مسجدجامع عتیق شیراز <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;">سنگ محراب‌ها در حقیقت محراب‌نماهای کوچکی هستند که در صنعت سنگ‌تراشی اواخر قرن پنجم و ششم، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. نقوش و خطوط محراب‌های بزرگ این دوره‌ها در ابعادی کوچک‌تر و ظریف‌تر در این سنگ محراب‌ها جلوه‌گر شده و به همین خاطر از اهمیت به‌سزایی برخوردارند. در دوره سلجوقی این سنگ محراب‌ها آن‌چنان اهمیت یافتند که بسیاری از سنگ‌تراشان سنگ قبور این دوره، به نقوش محرابی آنها تمایل یافته و سنگ‌قبرهای بسیار زیبایی ساخته و پرداختند که تعدادی از آنها امروزه زینت‌بخش پاره‌ای از موزه‌ها هستند. سنگ محراب‌های مسجدجامع عتیق، از نظر فرم، ابعاد و تز‌یینات با هم تفاوت دارند. سنگ محراب خدای‌خانه در زمرۀ سنگ محراب‌های مسجد فرط و متعلق به اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم است و سنگ محراب منتقل‌‌شده به مسجد وکیل از لحاظ خطوط کوفی و نوع تزیین به قرن ششم تعلق دارد. تزیینات و خطوط سنگ محراب انتقالی به موزۀ سنگ هفت‌تنان، انتساب آن را به قرن هشتم مسجل می‌سازد. از محل استقرار این سنگ محراب‌ها در گذشته اطلاعی در دست نیست ولی با توجه به نوسازی سه محراب مسجد در شبستان‌های جنوب غربی، جنوب شرقی و شبستان شمال شرقی در سده اخیر، محتمل است به این سه شبستان تعلق داشته باشند.</span></div> <div style="text-align: justify;">The altar stone is an important factor in the stone industry of the late 5th and 6th centuries. As the motifs and figures of great altars belonging to these periods are reflected in smaller and finer dimensions of altar stones, they are of great importance. During the Saljuq period, stones of the altars became so important that many of the artists who engraved tombstones in this period were attracted to the altar designs and created beautiful tombstones, some of which are now in museums. The altar stone of the Atigh Jame&rsquo; Mosque is different regarding its form, dimensions and decorations. &nbsp;The altar stone of Khoday Khane is amongst the altar stones of the mosque in the late fifth and early sixth centuries, and the altar stone transferred to Vakil Mosque belongs to the sixth century in terms of the Kufic scripts and type of decoration. The decoration and scripts of the altar transferred to the Stone (Haft-Tanan) Museum assures it belonging to 8th century. There is no information about the location of this altar stone in the past, but with the modernization of the three altar mosques in southwest, southeast and northeast Shabestans in the last century, it is likely that these stones belong to three Shabestans.</div> شیراز, مسجدجامع عتیق, سنگ محراب, موزه سنگ هفت‌تنان Shiraz, Atigh Jame’ Mosque, Altar stone, Stone (Haft-Tanan) Museum 0 0 http://chrs.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2011-16&slc_lang=fa&sid=3 Mohammadali Mokhlesi محمدعلی مخلصی nafiseh.nzr@gmail.com Yes Expert, Research Center of Linguistic, Inscriptions and Texts, Cultural Heritage and Tourism Research Center, Tehran, Iran کارشناس، پژوهشکدۀ زبان‌شناسی، کتیبه‌ها و متون، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران