Cultural Heritage Records Studies

fa واکنش‌ها به انحلال عدلیه و پایه‌گذاری دادگستری نوین در ایران؛ بررسی اسنادی Reactions to the Dissolution of Adliah and the Establishment of New Judiciary in Iran; A Documentary Review دوره پهلوی نخست به‌دلیل حاکم ‌بودن جریان نوگرایی بر آن، با تحولات ظاهری و زیر بنایی متعددی در زندگی اجتماعی مردم و تغییر یا جایگزینی نهادهای سنتی و متداول با سازمان‌های جدید الگو گرفته از دنیای غرب و شکل‌گیری ساز و کارهای جدید در ارکان حاکمیت همراه بود. برچیدن نظام سنتی دادرسی ایران و انحلال عدلیه در چند مرحله و پایه‌گذاری دادگستری مدرن که علاوه بر جریان نوگرایی، به‌منظور متمرکز کردن قدرت در ارکان حاکمیت و حذف نهادهای محلی و سنتی تأثیرگذاری مانند روحانیت بود- ضمن تأثیرگذاری عمده‌ بر زندگی مردم، با واکنش‌ها و مخالفت برخی طبقات اجتماعی مواجه شد. پژوهش پیش رو که به روش کتابخانه‌ای و توصیفی انجام شده است، این واکنش‌ها را بر پایه بررسی اسناد اداری و مکاتبات رسمی برجای ‌مانده از آن دوره بررسی کرده است. براساس یافته‌های پژوهش، برخلاف تصور سایر پژوهشگران مبنی بر انحلال عدلیه در دو نوبت، برچیدن نظام دادرسی سنتی ایران و انحلال عدلیه در سه نوبت روی داده است که این امر با واکنش و مخالفت برخی نخبگان سیاسی و طبقات متنفذی مانند وکلا، قضات، کارمندان عدلیه، نمایندگان مجلس و برخی طبقات اجتماعی ضعیف‌تر از جمله اهالی بعضی شهرها و حتی برخی اقلیت‌های مذهبی رو به ‌رو شده است. Due to modernism in the first Pahlavi era, numerous apparent and fundamental changes in the social life of people, such as the change or replacement of traditional and typical institutions with new Western-patterned organizations and the emergence of the new mechanism in the pillars of the government happened. The dismantling of Iran’s traditional justice system and dissolution of Adliah in several stages and the establishment of modern justice system – which, in addition to modernism, aimed at concentrating the power in the pillars of government and removing the influencing local and traditional institutions such as clergy – had a significant impact on people’s life. It was met by reactions and opposition from some social classes. The present research, which has been done through a library and descriptive method, tried to study these reactions based on the official documents and formal letters leftover from that period. The research findings showed that, despite the imagination of other researchers, the dismantling of the traditional justice system and the dissolution of the Adliah was in three stages and it has been met by reactions and oppositions of some political elites and influential classes such as lawyers, judges, Adliah officials, Parliamentarians and some weaker social courses such as residents of some cities and even some religious minorities. انحلال عدلیه, پایه‌گذاری دادگستری, عرفی ‌سازی, مدرن‌سازی, نخبگان سیاسی, طبقات اجتماعی, دوره پهلوی Dissolution of Adliah, Establishment of new judiciary , Modernization, Political elites, Social classifications, Pahlavi dynasty 0 0 http://chrs.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-30-54&slc_lang=fa&sid=3 Hosseinali Tahvildari حسینعلی تحویلداری a.ahmadvand@gmail.com Yes MA, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Seyed Saeed Hosseini سید سعید حسینی No PhD Student, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Abbas Ahmadvand عباس احمدوند No Associate Professor, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشیار، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران