محمدآباد جرقویه (گرکویه) سکونتگاهی در جنوبِ شرق اصفهان و در دامنۀ کوه­های کلاه­قاضی است که هستۀ تاریخی آن قلعه و باغی را در بر می‌گیرد. در حاشیۀ شمال غربی هستۀ تاریخی بقایای قلعۀ کهنه دیده می‌شود که سابقۀ آن را به دورۀ ایلخانی نسبت می‌دهند. قلعۀ نوین احتمالاً هستۀ جدید روستا در دوران متأخرتر و بعد از اواخر دورۀ صفوی بوده است. در کنار این قلعه و در دورۀ قاجار باغی ساخته شده که بخشی از هستۀ حکومتی روستا محسوب می‌شده است. باغ میر با شکلی نزدیک به مربع و با مساحت تقریبی 18000 مترمربع تاکنون پاربرجا مانده است. در طی سال‌ها و همگام با تغییر و تحولات محلی و ازجمله تبدیل روستا به شهر، دگرگونی‌های وسیعی در محمدآباد و همچنین باغ میر رخ داده است. این مقاله در پی پاسخ دادن به این پرسش است که باغ یادشده چه طرح و اجزایی داشته و از چه جایگاه و نقشی در محمدآباد برخوردار بوده است. هدف این مقاله شناخت ابعاد گوناگون باغ و نحوۀ توسعه و تخریب آن در نسبت با ساخت شهری محمدآباد است. این مطالعه راهبردی تاریخی دارد و برای نیل به نتیجه عمدتاً بر شواهد مادیِ باقی‌مانده و اسنادی همچون عکس‌های تاریخی و هوایی تکیه دارد و به مطالعه و تفسیر آنها می‌پردازد. یافته‌های مطالعه علاوه بر آشکار کردن خصوصیات و اجزای باغ نشان می‌دهد که با شکل‌گیری آن، تغییراتی در ساخت شهری محمدآباد رخ داده و مرکزیتی در برابر سردر و عمارت باغ شکل گرفته است. افزون بر این یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که باغ ساختاری دوگانه دارد و از دو بخش مجزا و در عین‌حال مرتبط شکل گرفته است و سازندگان آن بعدها در پی توسعۀ باغ به سوی شمال و نواحی بیرون حصار شهر بوده‌اند و سعی داشته‌اند با ساخت ورودی جدیدی، باغ را با راه اصلی منطقۀ جرقویه پیوند دهند. 

واژه‌های کلیدی: باغ میر، محمدآباد جرقویه، ساخت شهر، ابوالحسن‌خان سرتیپ، دوره‌ی قاجار

متن کامل [PDF 3313 kb]   (290 دریافت)    

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

---

---