دوره 46، شماره 110 - ( 10-1404 )
جلد 46 شماره 110 صفحات 84-65 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hassanzadeh A, Moradi M, Karimi S. (2025). The Architecture of Anxiety and People’s Lived Experience of Space in Wartime: An Ethnographic Study of the Twelve-Day War in Tehran. Athar. 46(110), 65-84. doi:10.61882/Athar.2865.2035
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2035-fa.html
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2035-fa.html
حسنزاده علیرضا، مرادی منصور، کریمی سمیه.(1404). معماری اضطراب و تجربۀ مردم از فضا در شرایط جنگی: مطالعۀ مردمنگارانۀ رخداد جنگ 12 روزه در تهران فصلنامه علمی اثر 46 (110) :84-65 10.61882/Athar.2865.2035
علیرضا حسنزاده*1 
، منصور مرادی2 
، سمیه کریمی3
، منصور مرادی2 ، سمیه کریمی3
1- دانشیار پژوهشکدۀ مردمشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ، Parishriver@gmail.com
2- استادیار پژوهشکدۀ مردمشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران ایران.
3- استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
2- استادیار پژوهشکدۀ مردمشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران ایران.
3- استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
چکیده: (1810 مشاهده)
در پی رخدادهای نظامی اخیر و بالا گرفتن نگرانیهای عمومی از حملات هوایی یا موشکی در ایران، شهروندان تهرانی تجربهای جدید و اضطرابآمیز از فضاهای روزمرۀ خود یافتند. این پژوهش با رویکردی مردمنگارانه، به تحلیل تجربۀ زیستۀ مردم تهران از فضا در لحظات تهدید و بحران اخیر میپردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که چگونه احساس ترس و ناامنی ناشی از تهدید جنگی، معنا، کارکرد و ادراک فضایی مکانهای روزمرۀ درونخانگی و برونخانگی را مانند خانه، خیابان، مترو، حیاط، پلهها، پشتبامها یا مکانهای عمومی تغییر میدهد. در این پژوهش از طریق انجام مصاحبههای کیفی، مشاهدۀ مشارکتی و تحلیل روایتهای مردمی دربارۀ بازۀ زمانی جنگ 12 روزه، دادههایی گردآوری شده است که نشان میدهند فضای شهری در تهران، نهتنها ساختاری فیزیکی، که مرتبط با ابعاد فضایی هویت بوده و بستری احساسی، روانی و اجتماعی برای ظهور تفسیر و تجربۀ جدید از درک فضای شهری است. در زمان هشدار حمله یا شایعۀ تهدید، برخی فضاها به «پناهگاههای نمادین» و برخی دیگر به «ناامنترین نقاط» تبدیل میشوند. این پژوهش همچنین نشان میدهد که حافظۀ جمعی ناشی از رخدادهای دیگر چون زلزلۀ بم، همهگیری ویروس کرونا و جنگ ایران-عراق در دهۀ ۱۳۶۰ه.ش.، چگونه در ادراک فضایی بازتاب یافته و این موارد با معماری اضطراب در فضاهای امروزی تهران مقایسه میشود. در نهایت، نویسندگان پیشنهاد میکنند که بازاندیشی در طراحی معماری شهری در شرایط بحران، نیازمند توجه به تجربههای زیستۀ مردم از فضا، ترس و امنیت است.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
پژوهش های مرتبط با میراث فرهنگی
دریافت: 1404/5/26 | پذیرش: 1404/7/7 | انتشار: 1404/10/1
دریافت: 1404/5/26 | پذیرش: 1404/7/7 | انتشار: 1404/10/1
فهرست منابع
1. - بلانچارد، کندال، (1387). مردمشناسی ورزش. (ع. حسنزاده و ح. قربانی، مترجمان). تهران: افکار.
2. - بناوند، یوسف، (1385). فاجعه و دانش بومی. تهران: پژوهشکده مردمشناسی.
3. - حسنزاده، علیرضا، (1394). «فاجعه و بازسازی فراساختاری هویت». در: ع. حسنزاده، ژ. مشیری، و خ. امامی (بهکوشش)، انسانشناسی مرگ (صص. 45-60). تهران: پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری.
4. - حسنزاده، علیرضا، (1395). کودکان و جهان افسانه. تهران: افکار.
5. - سلیمی، مینو، (1396الف). مردمشناسی روایتهای زنانه از دوران دفاع مقدس. تهران: پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری.
6. - سلیمی، مینو، (1396ب). مجموعه مقالات مردمشناسی میراث دفاع مقدس. تهران: پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری.
7. - سلیمی، مینو، (1403). کودکان جنگ. تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.
8. - کتابی، احمد، (1384). قحطیهای ایران. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
10. - Augé, M., (1995). Non-places: Introduction to an anthropology of supermodernity. Verso.
11. - Banavand, Y., (2006). Disaster and Indigenous Knowledge. Tehran: Anthropological Research Center. (In Persian)
12. - Blanchard, K., (2008). Anthropology of Sport. (A. Hassanzadeh & H. Ghorbani, Trans.). Tehran: Afkar. (In Persian)
13. - Bruner, J., (1991). “The narrative construction of reality”. Critical Inquiry, 18(1): 1–21. https://doi.org/10.1086/448619
14. - Csordas, T. J., (1990). “Embodiment as a paradigm for anthropology”. Ethos, 18(1): 5–47. https://doi.org/10.1525/eth.1990.18.1.02a00010
15. - Csordas, T. J., (1994). “Introduction: The body as representation and being-in-the-world”. In: T. J. Csordas (Ed.). Embodiment and experience: The existential ground of culture and self (pp. 1–24). Cambridge University Press.
16. - Good, B. J. & Hinton, D. E., (2016). “Introduction: culture, trauma, and PTSD”. In: D. E. Hinton & B. J. Good (Eds.), Culture and PTSD: Trauma in global and historical perspective (pp. 3–50). University of Pennsylvania Press. https://doi.org/10.7202/1040153ar
17. - Goodman, N., (1978). Ways of worldmaking. Hackett Publishing. https://doi.org/10.5040/9781350928558
18. - Graham, S., (2010). Cities under siege: The new military urbanism. Verso. https://doi.org/10.1002/9781444395105.ch11
19. - Hassanzadeh, A. & Asadzadeh, M., (2021). Culture in the shadow of COVID-19 pandemic. Research Center for Culture, Art and Communication.
20. - Hassanzadeh, A., (2015). “Disaster and the Structural Reconstruction of Identity”. In: A. Hassanzadeh, Zh. Moshiri, & Kh. Emami (Eds.), Anthropology of Death (pp. 45–60). Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism. (In Persian)
21. - Hassanzadeh, A., (2016). Children and the World of Fairy Tales. Tehran: Afkar. (In Persian)
22. - Herman, D., (2009). “Narrative ways of world making”. In: S. Heinen & R. Sommer (Eds.), Narratology in the age of cross-disciplinary narrative research. De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110222432.1
23. - Hoffman, S. M., (2002). “The monster and the mother: The symbolism of disaster”. In: S. M. Hoffman & A. Oliver-Smith (Eds.), Catastrophe and culture: The anthropology of disaster (pp. 113–142). School of American Research Press.
24. - Ingold, T., (2000). The perception of the environment: Essays on livelihood, dwelling and skill. Routledge.
25. - Karimi, S. & Hassanzadeh, A., (2021). “An anthropological approach to ecological issues: A study of attitudes toward river pollution in Gilan Province, Iran”. The International Journal of Environmental Sustainability, 17(1): 34–44. https://doi.org/10.18848/2325-1077/CGP/v17i01/34-44
26. - Ketabi, A., (2005). Famines in Iran. Tehran: Cultural Research Bureau. (In Persian)
27. - King, R., Lloyd, C. & Meehan, T., (2012). Handbook of psychosocial rehabilitation. Blackwell Publishing. https://doi.org/10.1002/9781118702703
28. - Kleinman, A. & Good, B. (2010). “Introduction to culture and depression”. In: R. A. LeVine (Ed.), Psychological anthropology: A reader on self in culture (pp. 112–116). Wiley-Blackwell.
29. - Lanius, R. A., Harricharan, S., Kearney, B. E. & Pandev-Girard, B., (2025). Sensory pathways to healing from trauma. The Guilford Press.
30. - Lefebvre, H., (1991). The production of space (D. Nicholson-Smith, Trans.). Blackwell.
31. - Lefebvre, H., (2009). State, space, world: Selected essays. University of Minnesota Press.
32. - Low, S. M., (2010). On the plaza: The politics of public space and culture. University of Texas Press.
33. - Low, S. M., (2017). Spatializing culture: The ethnography of space and place. Routledge.
34. - Low, S. M. & Lawrence-Zúñiga, D. (Eds.). (2003). The anthropology of space and place: Locating culture. Blackwell.
35. - Middleton, S., (2014). Henri Lefebvre and education: Space, history, theory. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203070666
36. - Rosaldo, M. Z., Lamphere, L. & Bamberger, J., (1974). Woman, culture, and society. Stanford University Press.
37. - Rosaldo, R., (2014). The day of Shelly’s death: The poetry and ethnography of grief. Duke University Press. https://doi.org/10.1215/9780822376736
38. - Salimi, M., (2017a). Anthropology of Women's Narratives from the Sacred Defense Period. Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism. (In Persian)
39. - Salimi, M., (2017b). Collected Anthropological Papers on the Heritage of the Sacred Defense. Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism. (In Persian)
40. - Salimi, M., (2024). Children of War. Tehran: Center for Sacred Defense Documents and Research. (In Persian)
41. - Syed, M. H., Akhtar, S. S. & Usmani, B. D., (2011). Concise history of Islam. Vij Books India Pvt Ltd.
42. - Van der Kolk, B. A., (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Penguin Publishing Group.
43. - Young, A., (1995). The harmony of illusions: Inventing post-traumatic stress disorder. Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9781400821938
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |