دوره 46، شماره 110 - ( 10-1404 )
جلد 46 شماره 110 صفحات 42-25 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mehdiabadi M, Khadamlou S. (2025). The Footprint of World War I on the Old Bridge (Qarasoo Bridge) of Kermanshah. Athar. 46(110), 25-42. doi:10.61882/Athar.3401.2036
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2036-fa.html
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2036-fa.html
مهدیآبادی ملیحه، خادملو شمسی.(1404). رد پای جنگ جهانی اول در پل کهنه (پل قرهسو)، کرمانشاه فصلنامه علمی اثر 46 (110) :42-25 10.61882/Athar.3401.2036
1- عضو هیأت علمی پژوهشکدۀ حفاظت آثار تاریخی و فرهنگی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ، m.mehdiabadi@richt.ir
2- کارشناس ارشد پژوهشکدۀ زبانشناسی، کتیبهها و متون، گروه متون دوران اسلامی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
2- کارشناس ارشد پژوهشکدۀ زبانشناسی، کتیبهها و متون، گروه متون دوران اسلامی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
چکیده: (1796 مشاهده)
کرمانشاه در طول جنگ جهانی اول (1914-1918م.) بهدلیل موقعیت استراتژیک صحنۀ درگیریهای متناوب بین نیروهای عثمانی، روسیه و بریتانیا بود؛ این شهر چندینبار اشغال، تخلیه و بمباران شد که خسارت جانی و فرهنگی سنگینی برجای گذاشت. پل کهنه (پل قرهسو) یکی از پلهای تاریخی کرمانشاه است که در جنوبشرقی این شهر قرار دارد. پایههای سنگی آن متعلق به دورۀ ساسانی بوده و شواهدی از مرمتهای دورۀ سلجوقی نیز در پل مشاهده میشود. با اینحال، بیشترین بخشهای برجامانده از پل مربوط به دورۀ صفوی است و بههمین دلیل، ساخت آنرا به «شیخعلیخان زنگنه» وزیر «شاهعباس صفوی» نسبت میدهند. در جنگ جهانی اول، هنگامیکه قوای روس از شرق کرمانشاه پیشرَوی میکردند، نیروهای ملی ایران همراه با نیروهای عثمانی برای کُند کردن حرکت آنها دو چشمه از پل را با دینامیت منفجر کردند. اسناد کتابخانۀ ملی که برای نخستینبار در این پژوهش بررسی شدهاند، بهروشنی تخریب این دو دهانه و گزارش تعمیرات اضطراری پل را نشان میدهند. این اسناد که بین سالهای ۱۲۹۶ تا ۱۳۳۶ه.ش. تنظیم شدهاند، شامل مکاتبات اداری، برآوردهای مالی و گزارشهای کارشناسی برای مرمت پل پس از جنگ هستند و اهمیت پل را در عبور کاروانها و دریافت عایدات نواقل بازگو میکنند. دادههای کتابخانهای نیز وقوع انفجار و انهدام پل را تأیید کرده و نشان میدهند که درگیریها در نزدیکی کورههای آجرپزی ساحل رودخانه رخ داده و توپخانۀ روسها این محدوده را هدف قرار داده است. مرمتهای متعدد پل بین سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۸۳ه.ش. نیز مؤید آن است که آسیبهای ناشی از انفجار، موجب فرسودگی پیدرپی تاقها شده و به بازسازی کامل چشمههای تخریبشده انجامیده است. انتشار این اسناد مغفولمانده، گذشتۀ تاریخی پل را روشنتر کرده و میتواند در بازنگری حریم حفاظتی پل کهنه و ثبت بخشهایی از پیرامون آن مانند کورههای آجرپزی، نقش مؤثری داشته باشد.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
حفاظت و مرمت آثار تاریخی_ فرهنگی
دریافت: 1404/5/26 | پذیرش: 1404/8/10 | انتشار: 1404/10/1
دریافت: 1404/5/26 | پذیرش: 1404/8/10 | انتشار: 1404/10/1
فهرست منابع
1. - آرشیو و کتابخانۀ ملی ایران، (ساکما) https://www.nlai.ir.
2. - امیری، کامران، (1386). «تعیین حریم پل کهنه کرمانشاه». مرکز اسناد اداره کل استان کرمانشاه ( چاپ نشده)
3. - دولتآبادی، یحیی، (۱۳۸۷). حیات یحیی. جلد ۳، انتشارات: عطار.
4. - خسرویزاده، صباح؛ و قنبری، صباح، (۱۴۰۲). «اردوی اتحاد اسلامی حسین رئوف بیگ و اشغال کرمانشاه در جنگ جهانی اول». گنجینه اسناد، ۳۳ (4: 132): 25-6. https://doi.org/10.30484/ganj.2023.3106
5. - سپهر، احمدعلی، (مورخ الدوله)، (۱۳۳۶). ایران در جنگ بزرگ ۱۹۱۴-۱۹۱۸. تهران: چاپخانه بانک ملی ایران.
6. - صمدی، یونس، (1372). قوانین و مقررات و آییننامه، بخشنامهها و معاهدات میراثفرهنگی کشور. انتشارات علمی و فرهنگ. تهران.
7. - کشاورز، اردشیر، (۱۳۹۹). تحولات سیاسی کرمانشاهان: از مشروطیت تا جنگ جهانی اول. ج ۲، چاپ اول، ناشر: دیباچه زبان.
8. - قائممقامی، رضاقلی؛ و سعدوندیان، سیروس، (۱۳۹۸). وقایع غرب ایران در جنگ جهانی اول صحنه کارزار و غرشتوپها (شعبان ۱۳۳۳- شعبان ۱۳۳۴ هجری قمری) یادداشتهای نظامی رضا قلی قائممقامی. شیرازه و کتاب ما. تهران.
9. - قطعنامۀ آتن، ماده ۱۹؛ منشور ونیز مادۀ ۹. https://civvih.icomos.org
10. - مخلصی، محمدعلی، (۱۳۷۹). پلهای قدیمی ایران. جلد اول، انتشارات، سازمان میراثفرهنگی. تهران.
11. - مرکز اسناد پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری. https://lib.richt.ir
12. - منشور ونیز، ۱۹۶۴، مادۀ ۱۶). https://www.icomos.org
13. - هوشنگمهدوی، عبدالرضا، (۱۳۵۴). «ایران در جنگ بینالملل اول». مسائل جهان، 3(3): 49-40. https:/ensani.ir/fa/article/276366
14. References
15. - Adamec, L., (1967). Afghanis tan: A Diplomatic His tory. Los Angeles: University of California Press.
16. - Amiri, K., (2007). “Determining the boundary of the old Kermanshah bridge”. Kermanshah Provincial Administration Documents Center (unpublished) (In Persian).
17. - Çolak, M., (2008). Enver Paşa: Osmanlı-Alman ittifakı. Volume 77 of Yeditepe Yayınevi. İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
18. - Dowlatabadi, Y., (2008). The Life of Yahya. Volume 3, Publications: Attar, (In Persian).
19. - Ghaem-e-Maghami, R. Gh. & Saadvandian, S., (2019). Events in Western Iran in World War I: The Scene of the Battle and the Roar of the Cannons (Shaban 1333 - Shaban 1334 AH), Military Notes of Reza Gholi Ghaem-e-Maghami. Tehran: Shirazeh and Our Book. (In Persian).
20. - Houshang Mahdavi, A., (1975). “Iran in the First World War”. World Affairs, 3 (3): 40-49. (In Persian). https:/ensani.ir/fa/article/276366.
21. - Library and Documentation Center of the Cultural Heritage and Tourism Research Institute. https://lib.richt.ir
22. - Mukhlisi, M. A., (1990). The Old Bridges of Iran. Volume 1, Tehran: Publications, Cultural Heritage Organization. (In Persian).
23. - National Archives of IRAN. https://www.nlai.ir
24. - Khosravizadeh, S. & Ghanbari, H., (2024). “Sabah Rauf Bey's Ittihad Islamic Army and the occupation of Kermanshah in the First World War”. Ganjine-Ye Asnad, 132, 33 (4): 6-31. https://doi.org/10.30484/ganj.2023.3106 (In Persian).
25. - Ruhemann, H., (1934). “A record of restoration”. Technical Studies, 3(4): 3-15.
26. - Samadi, Y., (1993). Laws, regulations, bylaws, circulars and treaties of the country's cultural heritage. Tehran: Publications, Cultural Heritage Organization. (In Persian).
27. - Sepher, A. A., (Movarekh al-Dowleh), (1983). Ahamd Ali: Iran dar Jang-e Bozorg 1914-1918 (Iran in the Great War 1914-1918). Tehran. (In Persian).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |